Wady zgryzu to zaburzenia budowy oraz czynności narządów jamy ustnej. Mogą one ograniczać się samych zębów, łuków zębowych oraz ich wzajemnych relacji. To także nieprawidłowy układ łuków zębowych, w powiązaniu z pozycją żuchwy.
Warto pamiętać, że wady zgryzu to nie tylko problemy z nierówno ustawionymi w łuku zębami, to również problemy z przeżuwaniem, połykaniem, mowa a nawet z oddychaniem. Mają one również wpływ na nasz wygląd, a dokładniej na wygląd profilu naszej twarzy – asymetria, cofnięcie lub wysunięcie bródki. Jeśli zauważymy takie objawy u siebie lub dziecka, nasz zgryz powinien obejrzeć stomatolog, a najlepiej ortodonta.
Wady zgryzu wrodzone i nabyte – skąd się biorą?
Wady zgryzu można podzielić na te wrodzone, powstałe już w życiu płodowym jak i wady nabyte, powstałe już po urodzeniu:
- Wrodzone wady zgryzu to a najczęściej dziedziczone, mają na nie wpływ także czynniki zewnętrzne działające pośrednio, poprzez organizm matki, w tym leki, witaminy. Mogą one występować w powiązaniu z innymi zaburzeniami rozwoju.
- Nabyte wady zgryzu pojawiają się na etapie rozwoju zgryzu i uzębienia, najczęściej na etapie dzieciństwa, rzadziej w okresie młodzieńczym. Wpływ na nabyte wady zgryzu maja przede wszystkim zewnętrzne czynniki: ssanie palców, ssanie warg i policzków, gryzienie różnych przedmiotów, zgrzytanie zębami, ciągłe oddychanie ustami.
Wady zgryzu mogą być również skutkiem usuwania zębów mlecznych, ich wyminą na zęby stałe jak również różnymi urazami w obrębie twarzoczaszki.
Najczęstsze rodzaje wad zgryzu i ich charakterystyka
– przodozgryz – podczas zwarcia zębów, przednie zęby dolne zachodzą na zęby górne, dolny łuk zębowy jest wysunięty w stosunku do górnego; wysunięcie dolnej wargi, wygładzenie bruzdy wargowo-bródkowej;
– tyłozgryz – dolny łuk zębowy jest cofnięty w stosunku do górnego. Podczas zwarcia żeby przednie nie stykają się. Możliwe wychylenie siekaczy w stronę podniebienia lub w stronę wargi.
– zgryz otwarty – podczas zwarcia łuków zębowych nie ma kontaktu zębów na odcinku tylnym lub przednim. Możliwe wydłużenie dolnej części twarzy.
– zgryz głęboki – bardzo głębokie zachodzenie górnych siekaczy na dolne siekacze. Skrócenie dolnej części twarzy.
Korekcja wady zgryzu krok po kroku
Krok 1 – Konsultacja i diagnostyka
Pierwsza wizyta u lekarza ortodonty to przede wszystkim spotkanie konsultacyjne, na którym sprawdzany jest stan uzębienia, dziąseł i ewentualnych wad zgryzu. Wtedy też ortodonta ocenia, czy istnieją jakieś przeciwwskazania, które wykluczają możliwość noszenia aparatu ortodontycznego. Nim rozpoczniemy leczenie ortodontyczne, musimy, co jest bardzo ważne, wyleczyć wszystkie zęby oraz usunąć osad i kamień nazębny. Jeśli okaże się, że stan naszej jamy ustnej pozwala na leczenie ortodontyczne, stomatolog ortodonta pobiera wyciski żuchwy i szczęki pacjenta, na podstawie których zostaną wykonane odpowiednie gipsowe modele. Wtedy też wykonuje się fotografie twarzy oraz zębów i zdjęcia rtg, na podstawie których będzie ustalony dokładny plan leczenia, włącznie z ewentualną ekstrakcją niektórych zębów.
Krok 2 – Indywidualny plan korekcji wady i przygotowanie
Na kolejnej wizycie pacjentowi zostaje przedstawiony opracowany wcześniej plan leczenia, zawierający rodzaj wady zgryzu, z jaką ma do czynienia, aparat ortodontyczny, który będzie użyty do korekty, jak również poszczególne etapy leczenia. Po zatwierdzeniu planu przez pacjenta można przystąpić do dalszego działania. W zależności od ustalonego rodzaju leczenia ortodonta zakłada pacjentowi na zęby niewielkie gumki, które posłużą do znalezienia miejsca na późniejsze pierścienie, lub zamiast tego w jamie ustnej umieszcza specjalne tuby (rurki policzkowe).
Krok 3 – Zakładanie aparatu ortodontycznego i jego rodzaje
Trzecia wizyta u ortodonty to już założenie właściwego aparatu ortodontycznego. Do wyboru jest kilka rodzajów aparatów, w zależności od wady zgryzu. Może to być aparat metalowy, przezroczysty – chętnie wybierany ze względu na estetyczny wygląd, lub aparat lingwalny – usytuowany od strony języka. Szybki rozwój nauki i technologii pozwala na projektowanie aparatów pod indywidualne potrzeby pacjentów. Dzięki temu mamy gwarancję, że leczenie wad zgryzu przyniesie zamierzone rezultaty, a przy tym osiągniemy je w zdecydowanie krótszym czasie. Na szczególną uwagę w tej kwestii zasługuje producent Incognito, którego aparaty (Incognito, Win, Incognito Lite) powstają w niemieckim laboratorium. Tam wykonuje się wizualizację 3D, podczas której poszczególne zęby są wycinane i ustawiane w idealnym łuku. Również w Niemczech wykonywany jest aparat, zaprojektowany na podstawie wizualizacji i dokładnych powiększonych zdjęć. Każdy z zamków jest dodatkowo ręcznie obrabiany, aby być jak najbardziej precyzyjnym. Uzupełnieniem aparatu są specjalne szyny, które umożliwiają przyklejenie zamku do zęba. Tak powstały aparat, dokładnie i szczegółowo opisany, otrzymuje ortodonta, którego zadaniem jest już tylko umieścić go w jamie ustnej pacjenta.
Krok 4 – Wizyty kontrolne w trakcie leczenia
Założenie aparatu na zęby w żadnym wypadku nie zwalnia z wizyt kontrolnych u lekarza ortodonty, a wręcz wymaga wzmożonej regularności podczas korekcji zgryzu. Takie wizyty odbywają się najczęściej raz na kilka tygodni, jednak niestawienie się na którąś z nich wpływa na wydłużenie całego przebiegu leczenia, które najczęściej trwa od 1,5 roku do 2 lat.
Krok 5 – Retencja, czyli utrzymanie efektów leczenia
Kiedy już nasze zęby odpowiednio się nasuną, a aparat ortodontyczny zostanie zdjęty, pozostaje jeszcze faza retencji, czyli proces utrwalenia wyników leczenia. Polega on na założeniu aparatu retencyjnego. W zależności od indywidualnych potrzeb, na zębach zostają przyklejone druciki, które mają utrzymywać je w nowej pozycji, stosowany jest również wyjmowany aparat, w postaci płytki retencyjnej, pozycjonera lub elastofinishera.
- Rotacja zębów – dlaczego zęby się obracają i jak je skutecznie wyprostować? - 27 listopada 2025
- Wyciągi ortodontyczne (gumki) – po co się je stosuję i jak wpływają na czas leczenia? - 27 listopada 2025
- Stripping zębów – na czym polega piłowanie zębów pod aparat i czy jest bezpieczne? - 3 listopada 2025